Financiering

De overstap naar aardgasvrije verwarming is een grote verandering voor Nederland. Belanghebbende partijen die met aquathermie een bijdrage willen leveren aan de energietransitie zoeken hiervoor financieringsmogelijkheden die de kosten voor bewoners zo weinig mogelijk verhogen.


Hoe kan grootschalige toepassing van aquathermie (langjarig) gefinancierd worden? Deze en andere vragen zijn opgenomen onder het thema ‘financiering aquathermieprojecten’ in de onderzoeksagenda van Netwerk Aquathermie. De Nederlandse Waterschapsbank is trekker voor de uitvoering van dit onderzoeksthema. Op 1 oktober 2020 is Balance als partij toegetreden tot het Netwerk Aquathermie. Hun bijdrage aan de Green Deal Aquathermie richt zich op het vergroten van het inzicht in tariefstructuren. Lees het nieuwsbericht over de toetreding van Balance.
 

Werksessie Financiering met InvestNL

Green Deal partij Invest-NL en NAT organiseerden een werksessie over financiering van aquathermieprojecten. Deelnemers kwamen uit de energiesector, gemeentelijke overheden, de financiële sector, de rijksoverheid en van Invest-NL en NAT. De aanleiding voor de werksessie was de observatie dat de financiering van aquathermieprojecten voor aardgasvrije wijken geen eenvoudige opgave blijkt te zijn. De veronderstelling is dat dit in hoofdzaak  komt door het vollooprisico en onrendabele toppen. Het doel van de sessie was om de barrières van aquathermieprojecten nader te duiden – met name de financiële – om vervolgens mogelijkheden en randvoorwaarden voor financieringsinstrumenten van onder andere Invest-NL te duiden.

 

Nationaal Groeifonds

NWN! (NieuweWarmteNu!) is een breed consortium van organisaties: warmtebedrijven, netwerkbedrijven, kennisinstellingen, brancheverenigingen, gemeenten, provincies en andere relevante partijen. NWN! ontwikkelt een voorstel dat eind oktober 2021 wordt ingediend bij het Nationaal Groeifonds.
Het ministerie van Economische Zaken steunt de aanvraag en zal de aanvraag formeel indienen. De Stuurgroep Aquathermie ziet goede mogelijkheden om initiatieven met betrekking tot aquathermie aan te laten sluiten op deze aanvraag. Zo kan een volgende stap worden gezet in de ontwikkeling van aquathermie (Aquathermie 2.0) door opschalen, integreren in de bestaande bouw en/of wegnemen van financiële knelpunten.
 

Meervoudig verdienen aan aquathermie

Het rapport van AT Osborne met als titel ‘Meervoudig verdienen aan aquathermie’ gaat over de meervoudige businesscase van het slimme en duurzame warmtenet. Een warmtenet heeft vier puzzelstukjes:

  • een warmtebron (in dit geval aquathermie)
  • een warmte-koudeopslag (WKO)
  • transport naar gebouwen (leidingen)
  • apparatuur om extra te verwarmen of te koelen (warmtepomp).

Een warmtenet is duurzaam en slim wanneer het op het kruispunt staat van warmte, koude, elektriciteit, vraag, aanbod, opwekking, transport en opslag. Een duurzaam en slim warmtenet levert energie en versterkt meteen de omgeving. Zo’n warmtenet heeft een meervoudige businesscase.

De meervoudige businesscase bestaat uit een reeks puzzelstukjes, zoals WKO’s en zonnedaken. Die kunnen prima op zichzelf staan, en hun financiering is al vaker gedaan. Staan zij sterk en worden zij beter van onderlinge verbinding, dan is ook die verbinding te financieren. Zo groeit een slim en duurzaam warmtenet. Het slimme en duurzame warmtenet ontwikkelt zich modulair, in stappen die initiatiefnemers kunnen zetten met weinig risico. Dat houdt het voor financiers overzichtelijk, want zij hoeven niet in één keer over een complexe en grote investering te oordelen.

Download het rapport ‘Meervoudig verdienen aan aquathermie’
 

Whitepaper

BNG Bank en AKD Advocaten hebben een whitepaper opgesteld over de financiering van warmtenetten. Zij presenteren daarin twee denkrichtingen:

  • regionaal warmtebeheerbedrijf
  • nationale garantiefaciliteit met nationale uitvoeringsorganisatie

De schrijvers willen met het paper gedachtevorming aanjagen voor aanvullend instrumentarium voor de haalbaarheid van financiering van warmteprojecten. 
 

SDE++

De Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie (SDE+ regeling) is in 2020 verbreed naar de SDE++. De SDE+ zich richt op de productie van duurzame energie, de SDE++ focust zich op CO2-reductie. Daardoor komen nieuwe technieken, zoals aquathermie, in aanmerking voor de subsidieregeling.

In de Tweede Kamerbrief van 22 februari 2021 wordt vermeld dat a​​​​quathermie voor de glastuinbouw ook in aanmerking komt voor SDE++-subsidie in 2021. De regeling wordt opengesteld van 21 september t/m 14 oktober 2021. Passage uit de Kamerbrief: "Het PBL adviseert ook over technieken die reeds eerder zijn opengesteld. Soms blijkt dat een andere opzet van categorieën beter past bij de projecten die in de markt worden ontwikkeld. Maar er kan ook een nieuwe variant binnen een bestaande techniek zijn. Op basis van het advies van het PBL worden de volgende nieuwe categorieën in 2021 opengesteld: Aquathermie

  • Thermische energie uit oppervlaktewater (voor directe toepassing zoals in de glastuinbouw)
  • Thermische energie uit oppervlaktewater (basislast).”


Uit de Tweede Kamerbrief van 14 januari 2021 wordt duidelijk dat er vier aanvragen voor aquathermie zijn ingediend tijdens de openstellingsperiode van 24 november t/m 17 december 2020. Dit kan bijdragen aan versnelling van aquathermieprojecten.

Naar aanleiding van het advies (2019) van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) aquathermie toegevoegd aan de SDE++ regeling. Aquathermie uit oppervlaktewater (TEO) en afvalwater (TEA) zijn als categorieën toegevoegd aan SDE++. In een Tweede Kamerbrief van 14 september 2020 blijkt dat ook aquathermie uit drinkwater (TED) wordt toegevoegd aan de SDE++. Passage uit de Kamerbrief: In aanvulling op mijn eerdere Kamerbrief stel ik de categorie voor thermische energie uit afvalwater ook open voor thermische energie uit drinkwater. Deze categorie is weliswaar niet specifiek door het PBL doorgerekend, maar heeft volgens PBL wel dezelfde subsidiebehoefte. Hiermee faciliteert de komende openstellingsronde een grotere diversiteit aan aquathermieprojecten.

Bekijk het voorlichtingsfilmpje waarin de SDE++ 2020 duidelijk wordt toegelicht. Heel handig bij de voorbereiding van een subsidieaanvraag.
Meer actuele informatie over de SDE++ en andere subsidieregelingen vind je op de website van RVO.

Vragen en antwooden over SDE++

De Kamerbrief van 17 februari 2020 heeft geleid tot een aantal vragen over aquathermie in de SDE++. Hieronder publiceren we deze vragen en antwoorden. 
 

Vragen
Antwoorden van RVO
Waarom is het advies van PBL over de hoogte van de subsidie voor TEO niet gevolgd (advies zegt 11,5 cent/kWh, brief zegt 9 cent/kWh)?
Het PBL-advies voor TEA is wel gevolgd (7,7 cent/kWh).
EZK heeft aangegeven maximaal 300 EUR/ton te willen subsidiëren. Thermische energie uit oppervlaktewater (TEO) kwam hoger uit (452 EUR/ton) en daarom hebben ze het basisbedrag teruggerekend vanaf 300 EUR/ton. Het basisbedrag volgt dan uit de formule: Basisbedrag * Emissie-factor + Lange termijn prijs = (300 * 0,166 / 1000) + 0,040 = 0,0898 afgerond 0,09 EUR/kWh.
In de Kamerbrief staat: 'Bij TEA wordt warmte middels een warmtewisselaar onttrokken uit het gezuiverde afvalwater van een afvalwaterzuivering'. Er kan ook warmte uit ongezuiverd rioolwater worden gewonnen (riothermie). Waarom wordt riothermie niet meegenomen in de regeling? Antwoord van RVO (maart 2020): "De definities van de categorie en van ‘afvalwater’ liggen nog niet vast. De categorie wordt in de komende periode tot aan de zomer vormgegeven."

Inmiddels is duidelijk dat de definitie voor de regeling van 2020 niet is aangepast. Precieze redenen zijn niet bekendgemaakt.
In de Kamerbrief staat dat er geen sprake kan zijn van koudelevering door dezelfde installatie. Wat is de redenering van deze uitsluiting? De subsidieregeling SDE++ is bedoeld voor de financiering van de ‘onrendabele top’ van projecten. Het PBL-advies geeft aan dat er alleen een onrendabele top is als het systeem alleen voor warmtelevering wordt gebruikt. Systemen met een WKO met zowel warmte- als koudelevering zijn waarschijnlijk rendabel.  Systemen met warmte- en koudelevering zullen dus worden uitgesloten.



Er is elk jaar voortschrijdend inzicht, waarmee de regeling wordt verrijkt. In 2020 is aquathermie als categorie toegevoegd. In het Netwerk Aquathermie is veel expertise aanwezig. NAT kan daarmee de afweging bij het Ministerie van EZK van cijfers uit de praktijk voorzien.

NAT hoopt dat riothermie in 2021 ook expliciet onder TEA wordt geschaard. Daarnaast hoopt NAT dat systemen met warmte- en koudelevering ook voor SDE++ in aanmerking komen. Combinatie van warmte- en koudelevering door aquathermie is juist bij hoge isolatiewaarden van de gebouwde omgeving kansrijk, omdat de vraag naar koeling van de gebouwen stijgt. Vanaf 1 januari 2021 moeten alle nieuw te bouwen gebouwen voldoen aan de Bijna Energieneutrale Gebouweisen (BENG). Met deze BENG-norm wordt de combinatie van warmte- en koudelevering nog noodzakelijker.
Rendabiliteit van de combinatie van warmte én koudelevering is voor bijvoorbeeld kantoorgebouwen al een feit. Voor complete woonwijken, en zeker bij bestaande bouw, is dit echter een ander verhaal.
Door de combinatie van warmte- en koudelevering uit te sluiten van SDE++ subsidie, kunnen minder energiezuinige systemen voor koeling de voorkeur krijgen.

Meer info over aquathermie in de SDE++ in de Staatscourant van 22 september 2020. (zie § 3.4 Andere technieken ter vermindering van broeikasgas en de Toelichting 5.4 Andere technieken ter vermindering van broeikasgas).

Cookie-instellingen
Cookie-instellingen sluiten

Cookie-instellingen wijzigen

Deze website maakt gebruik van cookies. Cookies worden onder andere gebruikt voor het bijhouden van statistieken, het opslaan van voorkeuren, het optimaliseren van deze website, de integratie van social media en marketingdoeleinden. Lees meer over cookies en jouw privacy in ons cookieverklaring. Wij gebruiken de hieronder genoemde soorten cookies.


Deze cookies gebruiken we om de basisfuncties van deze website te kunnen laten draaien en om inzicht te krijgen in het gebruik. Deze cookies verzamelen nooit persoonsgegevens. Deze cookies zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website en worden daarom altijd geplaatst.

Deze cookies verzamelen gegevens zodat we inzicht krijgen in het gebruik en deze website verder kunnen verbeteren.

Indien u deze toestaat, worden deze cookies gebruikt door aanbieders van externe content die op deze website kan worden getoond. In sommige gevallen gaat het daarbij om marketing- en/of tracking cookies, die het gedrag van bezoekers vastleggen en op basis daarvan gepersonaliseerde advertenties tonen op andere websites.